Het kerkje van Veenhuizen

Veenhuizen ligt ten oosten van Heerhugowaard-Noord. Aan de kerkweg 26 staat een klein kerkje met daarin een liggend beeld van Reinout van Brederode (in 1633 overleden op 67 jarige leefttijd). Wanneer er bewoning in Veenhuizen is gekomen is niet bekend. Ook is niet bekend wanneer er voor het eerst een kerk is gekomen. Voor 1200 zal er geen kerk hebben gestaan. Op een in de 19e eeuw geconstrueerde kaart van ´Hollands Noorderkwartier uit 1288´ staat er bij Veenhuizen een kerk aangegeven. Gevonden paalresten vormen het bewijs van een dertiende-eeuws kerkje. Rond het jaar 1460 is een tufstenen kerkje gebouwd met een houten toren.

 

De kerk was gewijd aan de H. Dionysius. De H. Dionysius was de eerste bisschop van Lutetia (Parijs) en van Frankrijk in het geheel. Rond het jaar 250 werd hij met zes andere bisschoppen door paus Fabianus (jan. 236 - jan 250) naar Gallië (het huidige Frankrijk) gestuurd. Hij sterft in het jaar 285 de marteldood in Catuliacus (Saint Denis) een voorstad van Lutetia tijdens de christenvervolging.

Bij vergissing werd hij in 835 door Hilwinus van St. Denis vereenzelvigd met Dionysius de Areopagiet -(de Areopagus was het hoogste gerechtshof in Athene)- die door de H. Paulus in Athene werd bekeerd (Handelingen 17:34), en de eerste bisschop van Athene werd.

Handelingen 17:33 En alzoo is Paulus uit het midden van hen weggegaan

Handelingen 17:34 Doch sommige mannen hingen hem aan , en geloofden, onder welke was ook Dionysius, de Areópagiter, en eene vrouw, met name Dámaris, en anderen met dezelve.

(bron: Bijbel uit 1853)

De (katholieke) kerk van Veenhuizen viel onder het Dekenschap van Kennemerland. De pastorij werd door de Graven van Holland vergeven en de aanstelling werd bij de Proost van Westfriesland gehaald.

In de 16e eeuw na de Reformatie wordt Veenhuizen ingedeeld bij de Gereformeerde gemeente Oude Niedorp, Zijdewind en Veenhuizen. De eerste predikant van deze combinatie is beroepen in 1574. In Veenhuizen is om de andere zondag in de namiddag gepreekt. De nieuwjaarspreek is altijd in Veenhuizen gehouden.

De oudst bekende tekening van het kerkje komt van Cornelis Pronk (1691 - 1759) uit 1729.